W skrócie
- Art. 479[88b] kodeksu postępowania cywilnego: odwołanie od decyzji Komisji wnosi się w terminie 1 miesiąca od jej doręczenia, za pośrednictwem Komisji.
- Art. 479[88i] par. 1: na postanowienie Komisji zażalenie przysługuje w terminie 1 tygodnia, czyli cztery razy krócej.
- Art. 32 ustawy o kosztach sądowych po zmianie z art. 120: opłata stała wynosi 1000 zł od odwołania i 500 zł od zażalenia.
- Decyzja o karze pieniężnej ma własną podstawę zaskarżenia: art. 109 ust. 1, a nie art. 65 ust. 2.
- Art. 67: wniesienie odwołania wstrzymuje wykonanie decyzji wyłącznie w zakresie administracyjnej kary pieniężnej, a nie nakazu wycofania systemu z art. 63 ust. 2.
- Art. 74 ust. 4: przyjęcie układu jest zrzeczeniem się prawa do odwołania, a decyzja z art. 76 ust. 1 jest ostateczna.
- Art. 69: akta postępowania Komisja przechowuje przez 10 lat od doręczenia decyzji.
Decyzja Komisji nie jest ostatnim słowem, ale terminy na jej zaskarżenie są krótkie i nierówne.
Ustawa o systemach AI nie odsyła tu do sądów administracyjnych. Art. 115 dopisał do kodeksu postępowania cywilnego osobny dział i oddał te sprawy sądowi cywilnemu.
01Który sąd rozpoznaje sprawy przeciwko KRiBSI?
Sąd Okręgowy w Warszawie, sąd ochrony konkurencji i konsumentów.
Art. 115 ustawy o systemach sztucznej inteligencji dodaje w kodeksie postępowania cywilnego dział IVfa zatytułowany “Postępowanie w sprawach z zakresu sztucznej inteligencji”. Art. 479[88a] tego działu wskazuje SOKiK jako właściwy w sprawach odwołań od decyzji i zażaleń na postanowienia Komisji.
To jest ten sam sąd, który rozpoznaje sprawy przeciwko Prezesowi UOKiK, URE, UKE i UTK. Wybór nie jest przypadkowy: Komisja została wpisana do istniejącego modelu regulatora rynkowego, a nie do modelu organu administracji kontrolowanego przez sąd administracyjny.
Art. 479[88f] par. 1 określa strony: Komisja i podmiot będący stroną postępowania przed Komisją. Par. 2 pozwala, by pełnomocnikiem Komisji był pracownik urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw informatyzacji.
02Jakie są terminy i opłaty?
Różne dla decyzji i dla postanowień, a różnica jest czterokrotna.
| Środek | Termin | Opłata | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Odwołanie od decyzji | 1 miesiąc | 1000 zł | art. 479[88b] |
| Zażalenie na postanowienie | 1 tydzień | 500 zł | art. 479[88i] par. 1 |
| Apelacja | według zasad ogólnych | 1000 zł | art. 32 ust. 1 |
| Skarga kasacyjna | według zasad ogólnych | 1000 zł | art. 32 ust. 1 |
Tydzień na zażalenie jest najkrótszym terminem w całym tym reżimie. Liczy się go od doręczenia postanowienia, a postanowieniem jest między innymi ostrzeżenie z art. 61 ust. 1 oraz nakaz spełnienia obowiązku informacyjnego z art. 61 ust. 4 pkt 1.
Art. 479[88j] zawiera odstępstwo korzystne dla mniejszych spraw. Skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia, więc próg z zasad ogólnych nie zamyka drogi do Sądu Najwyższego.
03Którą decyzję zaskarża się na jakiej podstawie?
Trzy różne przepisy, zależnie od tego, co Komisja wydała.
Art. 65 ust. 2 obejmuje tylko dwie kategorie: decyzję stwierdzającą naruszenie z art. 62 ust. 1 oraz nakaz zaprzestania stosowania systemu albo wycofania go z rynku z art. 63 ust. 2. Decyzja o samej karze pieniężnej ma własną podstawę. Art. 109 ust. 1 kieruje odwołanie od niej do tego samego sądu i za pośrednictwem Komisji, a art. 109 ust. 2 nakazuje stosować ten sam dział IVfa.
Trzecia ścieżka dotyczy płatności, nie winy. Art. 107 ust. 8 daje zażalenie do SOKiK na postanowienie o odmowie odroczenia terminu uiszczenia kary albo rozłożenia jej na raty, więc odmowa rozłożenia na raty jest zaskarżalna niezależnie od tego, czy kwestionuje się samą karę.
| Rozstrzygnięcie Komisji | Środek | Podstawa | Termin |
|---|---|---|---|
| Decyzja o naruszeniu, art. 62 ust. 1 | odwołanie | art. 65 ust. 2 | 1 miesiąc |
| Nakaz wycofania systemu, art. 63 ust. 2 | odwołanie | art. 65 ust. 2 | 1 miesiąc |
| Decyzja o karze pieniężnej, art. 104 ust. 1 | odwołanie | art. 109 ust. 1 | 1 miesiąc |
| Ostrzeżenie, art. 61 ust. 1 | zażalenie | art. 65 ust. 1 | 1 tydzień |
| Odmowa rozłożenia kary na raty | zażalenie | art. 107 ust. 8 | 1 tydzień |
| Decyzja z ustaleniami układu, art. 76 ust. 1 | brak, decyzja ostateczna | art. 76 ust. 2 | nie dotyczy |
Ostatni wiersz jest tym, którego nie da się cofnąć. Art. 74 ust. 4 stanowi, że skutkiem oświadczenia o przyjęciu układu jest zrzeczenie się prawa do wniesienia odwołania do SOKiK od decyzji z art. 76 ust. 1, a art. 76 ust. 2 przesądza, że decyzja ta jest ostateczna. Kto wybiera układ i obniżkę kary, wybiera go zamiast sądu, a nie obok sądu.
04Co odwołanie musi zawierać i kiedy sąd je odrzuci?
Sześć elementów, a ich brak kończy sprawę bez merytorycznego rozpoznania.
Art. 479[88d] wymaga, by odwołanie czyniło zadość wymaganiom pisma procesowego oraz zawierało oznaczenie zaskarżonej decyzji i wartości przedmiotu sporu, przytoczenie zarzutów, zwięzłe ich uzasadnienie, wskazanie dowodów i wniosek o uchylenie albo zmianę decyzji w całości lub części.
Art. 479[88e] przewiduje odrzucenie odwołania wniesionego po terminie, niedopuszczalnego z innych przyczyn oraz takiego, którego braków nie uzupełniono w wyznaczonym terminie. Art. 479[88c] nakazuje Komisji niezwłocznie przekazać odwołanie wraz z aktami do sądu.
Art. 479[88g] opisuje rozstrzygnięcie. Sąd oddala odwołanie, gdy nie ma podstaw do uwzględnienia, a w razie uwzględnienia uchyla albo zmienia decyzję i orzeka co do istoty sprawy, stwierdzając jednocześnie, czy decyzja została wydana bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.
05Czy warto najpierw przekonać samą Komisję?
Tak, bo ustawa daje jej 14 dni na przyznanie racji.
Art. 65 ust. 4 ustawy przewiduje, że jeżeli Komisja uzna odwołanie w całości albo w części za zasadne, w terminie 14 dni od jego doręczenia sama uchyla albo zmienia decyzję, nie przekazując akt sądowi. Art. 65 ust. 5 stosuje ten mechanizm odpowiednio do postanowień, na które służy zażalenie.
Praktyczny wniosek dotyczy konstrukcji pisma. Odwołanie idzie za pośrednictwem Komisji i najpierw czyta je organ, który wydał decyzję, więc pierwsze zarzuty warto formułować tak, by dało się je uwzględnić bez rozprawy.
Art. 67 dokłada do tego skutek finansowy, ale węższy, niż bywa czytany. Wniesienie odwołania z art. 65 ust. 2 wstrzymuje wykonanie decyzji wyłącznie w zakresie administracyjnej kary pieniężnej. Trzydziestodniowy termin zapłaty z art. 104 ust. 5 i tak biegnie dopiero od uprawomocnienia się decyzji, więc dopóki sprawa jest w sądzie, kara nie staje się wymagalna.
Nakaz zaprzestania stosowania albo wycofania systemu z art. 63 ust. 2 karą pieniężną nie jest, więc art. 67 go nie wstrzymuje. Niezależnie od tego art. 108 ust. 1 pozwala Komisji nadać rygor natychmiastowej wykonalności każdej decyzji, a art. 108 ust. 2 każe jej ważyć szkody dla życia, zdrowia, bezpieczeństwa lub praw podstawowych osób fizycznych.
06Co zostaje jawne, gdy sprawa się skończy?
Treść decyzji i wykaz ukaranych systemów, oba w Biuletynie Informacji Publicznej.
| Co jest publikowane | Zakres | Podstawa |
|---|---|---|
| Treść decyzji | po usunięciu tajemnic prawnie chronionych, z informacją o prawomocności | art. 66 ust. 1 |
| Wykaz ukaranych systemów | nazwa systemu i operatora | art. 66 ust. 3 pkt 1 |
| Charakterystyka systemu | opis działania i naruszone przepisy | art. 66 ust. 3 pkt 2 |
| Decyzje z innych państw UE | organów nadzoru innych państw lub Komisji Europejskiej, wobec tego samego operatora lub podmiotu powiązanego | art. 66 ust. 3 pkt 3 |
| Decyzje innych organów krajowych | dotyczące tego samego systemu, na podstawie przepisów innych niż rozporządzenie 2024/1689 i ustawa | art. 66 ust. 3 pkt 4 |
| Oznaczenie sprawy | wraz z odesłaniem do treści decyzji | art. 66 ust. 3 pkt 5 |
Wiersz trzeci i czwarty to najdalej idąca część art. 66. Wykaz zestawia w jednym miejscu rozstrzygnięcia wobec tego samego operatora z innych państw członkowskich oraz decyzje innych polskich organów nadzoru rynku dotyczące tego samego systemu. Powstaje z tego publiczna historia zgodności, a nie pojedynczy wpis.
Art. 66 ust. 1 daje przy tym prawo głosu przed publikacją. Przed udostępnieniem decyzji Komisja może zwrócić się do podmiotu, który przekazał dane objęte tajemnicą, o stanowisko w zakresie danych podlegających usunięciu. Art. 69 wyznacza natomiast horyzont archiwalny: akta postępowania Komisja przechowuje przez 10 lat od doręczenia decyzji, chyba że przepisy odrębne przewidują inny okres przechowywania określonych informacji.
Dział IVfa oraz zmiana opłat sądowych należą do rozdziału 9 ustawy, wymienionego w art. 127 pkt 2, więc wchodzą w życie 28 października 2026 r. razem z trybem postępowania przed Komisją.
Organ, którego decyzje trafią na tę drogę, ma już kierownictwo. 18 września 2026 r. Sejm powołał Pamelę Krzypkowską na Przewodniczącego Komisji stosunkiem głosów 271 do 24, przy 140 wstrzymujących się. 24 września 2026 r. Senat wyraził zgodę wymaganą przez art. 28 ust. 1: 56 senatorów za, 2 przeciw, 28 wstrzymujących się, więc powołanie jest skuteczne.
07Najczęstsze pytania
Ile czasu jest na odwołanie od decyzji KRiBSI?
Miesiąc od doręczenia decyzji. Art. 479[88b] kodeksu postępowania cywilnego, dodany art. 115 ustawy o systemach sztucznej inteligencji, przewiduje wniesienie odwołania za pośrednictwem Komisji do Sądu Okręgowego w Warszawie, sądu ochrony konkurencji i konsumentów.
Ile kosztuje odwołanie od decyzji Komisji?
Tysiąc złotych. Art. 120 pkt 2 ustawy o systemach AI zmienia art. 32 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ustalając opłatę stałą 1000 zł od odwołania oraz od apelacji i skargi kasacyjnej w takiej sprawie, a 500 zł od zażalenia na postanowienie.
Czy odwołanie wstrzymuje zapłatę kary?
Tak, ale wyłącznie w zakresie kary pieniężnej. Art. 67 ustawy o systemach sztucznej inteligencji stanowi, że wniesienie odwołania, o którym mowa w art. 65 ust. 2, wstrzymuje wykonanie decyzji w zakresie administracyjnej kary pieniężnej. Nakaz zaprzestania stosowania albo wycofania systemu z art. 63 ust. 2 karą pieniężną nie jest, a art. 108 ust. 1 pozwala Komisji nadać rygor natychmiastowej wykonalności każdej decyzji.
Czy od decyzji o karze odwołuje się tak samo?
Tak samo co do trybu, ale na innej podstawie. Art. 109 ust. 1 ustawy o systemach AI przewiduje odwołanie od decyzji w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej do Sądu Okręgowego w Warszawie za pośrednictwem Komisji, a art. 109 ust. 2 nakazuje stosować ten sam dział IVfa kodeksu postępowania cywilnego. Art. 65 ust. 2 dotyczy decyzji z art. 62 ust. 1 i art. 63 ust. 2.
Czy tajemnica przedsiębiorstwa jest chroniona przed sądem?
Tak, i sąd może ograniczyć wgląd. Art. 479[88h] kodeksu postępowania cywilnego nakazuje chronić tajemnicę przedsiębiorstwa, pozwala ujawnić ją drugiej stronie tylko po istotnej zmianie okoliczności albo za zgodą uprawnionego, a na postanowienia w tym zakresie nie przysługuje zażalenie.
08Źródła i metoda
- Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji, Dz.U. 2026 poz. 1003, art. 28 ust. 2, art. 61, 62, 63, 65, 66, 67 i 69, art. 74 ust. 4 i art. 76, art. 104 ust. 5, art. 107 ust. 8, art. 108 i art. 109 oraz art. 115, art. 120 i art. 127 pkt 2.
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, dział IVfa w tytule VII księgi pierwszej części pierwszej, art. 479[88a] do art. 479[88j], dodany art. 115 ustawy o systemach AI.
- Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 3 ust. 2 pkt 9 i art. 32 w brzmieniu nadanym art. 120 ustawy o systemach AI.
- Rozporządzenie (UE) 2024/1689, którego naruszenie jest przedmiotem spraw rozpoznawanych w tym trybie.
- Sejm RP, 65. posiedzenie, głosowanie nr 23 z 18 września 2026 r., powołanie Przewodniczącego Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, druki nr 3078 i 3083.