W skrócie
- Art. 60 ust. 3: postępowanie nie może trwać dłużej niż 6 miesięcy od doręczenia postanowienia o wszczęciu.
- Art. 61 ust. 3: po ostrzeżeniu strona ma 21 dni na przedstawienie informacji o wykonaniu wskazanych działań.
- Art. 62 ust. 2: decyzja może nakazać usunięcie skutków naruszenia w terminie 14 dni od jej doręczenia.
- Art. 63 ust. 2: przy bezpośrednim ryzyku dla życia, zdrowia, bezpieczeństwa lub praw podstawowych Komisja może nakazać wycofanie systemu i nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Art. 63 ust. 4 daje na całe to postępowanie 7 dni.
- Postępowanie może zacząć się od skargi. Art. 59 ust. 1 daje prawo jej złożenia każdej osobie fizycznej, prawnej i jednostce bez osobowości prawnej, bez wykazywania interesu prawnego.
- Art. 65: zażalenie na postanowienia i odwołanie od decyzji idą do Sądu Okręgowego w Warszawie. Art. 65 ust. 4 pozwala Komisji samej uchylić decyzję w ciągu 14 dni od doręczenia odwołania.
Postępowanie przed Komisją ma twardą granicę czasową, której nie ma większość procedur administracyjnych. Sześć miesięcy i koniec.
Zanim się zacznie, jest jeszcze etap, na którym wszystko da się zamknąć bez decyzji.
01Od czego zaczyna się sprawa?
Od skargi albo z urzędu, i obie ścieżki prowadzą do tego samego trybu.
Art. 58 wylicza podstawy wszczęcia, w tym wniosek Przewodniczącego, Zastępcy albo członka Komisji. Art. 59 ust. 1 daje prawo złożenia skargi osobie fizycznej, osobie prawnej i jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Art. 59 ust. 2 pkt 1 wymaga, żeby skarga wskazywała nazwę lub opis systemu oraz, jeżeli da się to ustalić, nazwę i adres do doręczeń elektronicznych podmiotu, którego dotyczy. Art. 59 ust. 3 przesądza formę: skargę składa się w postaci elektronicznej, a papierowa jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy elektroniczna nie jest możliwa.
To jest szerokie prawo. Skargę może złożyć konkurent, klient, pracownik albo organizacja społeczna, bez wykazywania interesu prawnego.
Drugą ścieżką jest wszczęcie z urzędu na podstawie art. 58 pkt 1, w tym na podstawie informacji zgromadzonych w toku kontroli. Art. 57 ust. 5 nazywa to wprost: jeżeli kontrolowany nie usunie nieprawidłowości w terminie wskazanym w zaleceniach pokontrolnych albo nie powiadomi Komisji o ich realizacji, Komisja może wszcząć postępowanie z urzędu. Tak kontrola z rozdziału 3 przechodzi w postępowanie.
Art. 63 ust. 1 jest czymś innym i łatwo go z tym pomylić. To osobny tryb, w którym Komisja wszczyna postępowanie z urzędu nie dlatego, że podejrzewa naruszenie obowiązków, ale dlatego, że ma wystarczające powody, by stwierdzić, iż system stwarza ryzyko, o którym mowa w art. 79 ust. 1 rozporządzenia 2024/1689. Ten tryb ma własny, znacznie krótszy termin.
02Ile trwa postępowanie i jakie są terminy po drodze?
| Etap | Termin | Co z tego wynika |
|---|---|---|
| Całe postępowanie | 6 miesięcy | Liczone od doręczenia postanowienia o wszczęciu |
| Odpowiedź na ostrzeżenie | 21 dni | Informacja o wykonaniu wskazanych działań |
| Usunięcie skutków po decyzji | 14 dni | Od doręczenia decyzji |
| Dane do wymiaru kary | 14 dni | Od otrzymania żądania, art. 105 ust. 1 |
| Tryb ryzyka z art. 63 ust. 1 | 7 dni | Od wszczęcia, art. 63 ust. 4. Osobna ścieżka, nie etap tej wyżej |
| Zapłata kary | 30 dni | Od uprawomocnienia się decyzji, art. 104 ust. 5 |
Sześciomiesięczny limit z art. 60 ust. 3 działa na korzyść strony, ale ma też drugą stronę. Organ, który musi zamknąć sprawę w tym czasie, nie będzie czekał na spóźnione odpowiedzi.
Dwa terminy w tej tabeli należą do różnych procedur i pomylenie ich kosztuje najwięcej. Sześć miesięcy dotyczy postępowania w sprawie naruszenia. Siedem dni dotyczy trybu ryzyka z art. 63 ust. 1, w którym Komisja nie bada wykonania obowiązków, tylko to, czy system jest niebezpieczny.
03Czym jest ostrzeżenie i dlaczego warto je potraktować poważnie?
To jest etap, na którym sprawa może się skończyć bez kary.
Art. 61 ust. 1 pozwala Komisji, przy uzasadnionym podejrzeniu naruszenia, wskazać stronie działania do wykonania. Art. 61 ust. 3 daje 21 dni na przedstawienie informacji o ich wykonaniu.
Art. 61 ust. 4 opisuje, co dzieje się przy braku reakcji, i to jest część, która zaskakuje.
| Środek | Kogo dotyczy | Skutek |
|---|---|---|
| Nakaz obowiązku informacyjnego | Użytkownicy końcowi, kontrahenci, pracownicy | Naruszenie staje się jawne dla rynku |
| Poinformowanie organów krajowych | Podmioty z wykazu z art. 77 ust. 2 | Sprawa trafia do innych regulatorów |
| Poinformowanie instytucji unijnych | Komisja Europejska, Rada ds. AI, panel naukowy | Widoczność poza Polską |
| Wpis w Biuletynie Informacji Publicznej | Każdy, kto wejdzie na stronę Komisji | Trwały, publiczny ślad niezastosowania się do ostrzeżenia |
Pierwszy i ostatni wiersz to sankcje reputacyjne wcześniejsze niż jakakolwiek kara pieniężna. Nakaz poinformowania własnych klientów o naruszeniu działa natychmiast i nie wymaga prawomocnej decyzji. Wpis w Biuletynie Informacji Publicznej z art. 61 ust. 4 pkt 3 jest jeszcze mocniejszy, bo zostaje na stronie organu i nie zależy od tego, czy ktokolwiek złożył skargę.
04Co zawiera decyzja kończąca sprawę?
Stwierdzenie naruszenia i środki, a kara jest osobnym rozstrzygnięciem.
Art. 62 ust. 1 przewiduje, że po stwierdzeniu naruszenia Komisja wydaje decyzję. Art. 62 ust. 2 pozwala nakazać usunięcie skutków w terminie 14 dni od doręczenia.
Art. 62 ust. 3 zawiera zachętę, którą warto wykorzystać: zastosowanie się przez stronę w terminie do środków nakazujących usunięcie skutków Komisja uwzględnia, podejmując decyzję o administracyjnej karze pieniężnej. Wykonanie w terminie ma więc bezpośrednie przełożenie na kwotę, niezależnie od układu o złagodzenie sankcji.
05Kiedy Komisja może wyłączyć system natychmiast?
Przy bezpośrednim ryzyku, i tylko wtedy.
Art. 63 ust. 2 pozwala wydać decyzję nakazującą operatorowi zaprzestanie stosowania systemu albo wycofanie go z rynku lub użytkowania, gdy system stwarza bezpośrednie ryzyko zagrożenia dla życia, zdrowia, bezpieczeństwa lub praw podstawowych osób fizycznych. Komisja może nadać takiej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Rygor natychmiastowej wykonalności oznacza, że decyzja działa mimo odwołania. Dla systemu wpiętego w proces obsługi klienta to jest zdarzenie operacyjne, nie prawne, i planować je trzeba jak awarię, nie jak spór.
Tempo tej ścieżki wynika z art. 63 ust. 4: postępowanie z ust. 1 Komisja prowadzi przez okres nie dłuższy niż 7 dni od dnia wszczęcia. Kto planuje obronę w kategoriach miesięcy, planuje ją do niewłaściwej procedury. Art. 63 ust. 3 dodaje, że przy ryzyku dla praw podstawowych Komisja niezwłocznie informuje organy krajowe z wykazu z art. 77 ust. 2 rozporządzenia 2024/1689, a art. 63 ust. 5 nakazuje powiadomić o decyzji jednostkę notyfikowaną i Komisję Europejską.
06Gdzie się odwołać od tego, co zrobi Komisja?
Do jednego sądu w Warszawie, ale dwiema różnymi drogami.
Art. 65 ust. 1 przewiduje zażalenie na postanowienia z art. 61 ust. 1 oraz art. 61 ust. 4 pkt 1, czyli na samo ostrzeżenie i na nakaz spełnienia obowiązku informacyjnego. Art. 65 ust. 2 przewiduje odwołanie od decyzji z art. 62 ust. 1 oraz art. 63 ust. 2, wnoszone za pośrednictwem Komisji. Właściwy w obu przypadkach jest Sąd Okręgowy w Warszawie, sąd ochrony konkurencji i konsumentów.
Art. 65 ust. 4 zawiera mechanizm, który skraca drogę. Jeżeli Komisja uzna, że odwołanie zasługuje w całości albo w części na uwzględnienie, w terminie 14 dni od doręczenia odwołania sama uchyla albo zmienia decyzję, nie przekazując akt sądowi. Dobrze uzasadnione odwołanie może więc zakończyć sprawę bez rozprawy.
Art. 64 przesądza resztę: w zakresie nieuregulowanym do postępowania stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego.
Cały rozdział 4 zaczyna obowiązywać 28 października 2026 r. wraz z pozostałymi uprawnieniami organu.
07Najczęstsze pytania
Jak długo może trwać postępowanie przed KRiBSI?
Nie dłużej niż sześć miesięcy od dnia doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania. Termin wynika z art. 60 ust. 3 ustawy o systemach sztucznej inteligencji.
Czy ktokolwiek może złożyć skargę na system AI?
Tak. Art. 59 ust. 1 pozwala złożyć skargę do Komisji osobie fizycznej, osobie prawnej oraz jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Skarga musi wskazywać nazwę lub opis systemu, którego dotyczy.
Co to jest ostrzeżenie z art. 61?
Środek poprzedzający decyzję. Przy uzasadnionym podejrzeniu naruszenia Komisja może wskazać stronie działania do wykonania, a strona ma 21 dni od otrzymania ostrzeżenia na przedstawienie informacji o ich wykonaniu.
Czy Komisja może kazać wyłączyć system od razu?
Tak, w jednym przypadku. Gdy system stwarza bezpośrednie ryzyko zagrożenia dla życia, zdrowia, bezpieczeństwa lub praw podstawowych, art. 63 ust. 2 pozwala nakazać zaprzestanie stosowania lub wycofanie z rynku i nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. To osobny tryb od zwykłego postępowania: art. 63 ust. 4 ogranicza go do 7 dni od wszczęcia.
Gdzie odwołać się od decyzji KRiBSI?
Do Sądu Okręgowego w Warszawie, sądu ochrony konkurencji i konsumentów. Art. 65 ust. 1 przewiduje zażalenie na postanowienia z art. 61 ust. 1 i art. 61 ust. 4 pkt 1, a art. 65 ust. 2 odwołanie od decyzji z art. 62 ust. 1 i art. 63 ust. 2, wnoszone za pośrednictwem Komisji.
08Źródła i metoda
- Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji, Dz.U. 2026 poz. 1003, rozdział 4, w szczególności art. 57 ust. 5 oraz art. 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64 i 65, a także art. 104 ust. 5, art. 105 ust. 1 i art. 127 pkt 2.
- Rozporządzenie (UE) 2024/1689, art. 77 ust. 2, dla wykazu organów, które Komisja może poinformować o niewykonaniu ostrzeżenia.
- Opis skutków praktycznych jest oceną redakcji na podstawie treści przepisów. Nie jest to porada prawna.