W skrócie
- Art. 59 ust. 1 ustawy z Dz.U. 2026 poz. 1003: skargę może złożyć osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Nie trzeba być stroną ani wykazywać interesu prawnego.
- Art. 59 ust. 2: skarga zawiera trzy elementy, a wśród nich opis istotnych faktów i powody, dla których skarżący uważa, że doszło do naruszenia.
- Art. 59 ust. 3: skargę składa się w postaci elektronicznej, a papier jest dopuszczalny tylko przy braku możliwości złożenia elektronicznie.
- Art. 58 pkt 1 lit. b: skarga sama nie wszczyna postępowania. Komisja wszczyna je z urzędu, gdy w toku rozpatrywania skargi uzna, że mogło dojść do naruszenia.
- Art. 6 pkt 12: Komisja prowadzi rejestr skarg. Rozdział 4 rusza 28 października 2026 r. na podstawie art. 127 pkt 2.
Skarga na system AI nie jest wnioskiem o wszczęcie postępowania i różnica ta ma konsekwencje.
Art. 59 ustawy z Dz.U. 2026 poz. 1003 daje prawo złożenia skargi bardzo szeroko, a jednocześnie nie daje skarżącemu żadnego z uprawnień strony.
01Kto może złożyć skargę i czy trzeba być poszkodowanym?
Każdy z trzech podmiotów wymienionych w art. 59 ust. 1 ustawy z Dz.U. 2026 poz. 1003, bez warunku wstępnego.
Art. 59 ust. 1 wymienia osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej i nazywa je skarżącym. Przepis nie żąda ani wykazania interesu prawnego, ani poniesionej szkody, ani związku z systemem, którego skarga dotyczy.
Podstawą unijną jest art. 85 rozporządzenia 2024/1689, który przyznaje prawo wniesienia skargi do organu nadzoru rynku każdej osobie fizycznej lub prawnej mającej podstawy, by uznać, że przepisy rozporządzenia zostały naruszone. Art. 85 odsyła przy tym do rozporządzenia 2019/1020: skargi bierze się pod uwagę w działaniach nadzoru rynku i rozpatruje według procedur ustanowionych przez organ.
Praktyczny wniosek dla dostawcy jest niewygodny, ale wart przyjęcia wcześniej niż później. Skargę może złożyć konkurent, organizacja pozarządowa albo pojedynczy użytkownik, a próg wejścia sprowadza się do umiejętności opisania faktów.
02Co musi zawierać skarga?
Trzy elementy z art. 59 ust. 2, z których tylko pierwszy zawiera dane identyfikacyjne.
| Element | Co obejmuje | Podstawa |
|---|---|---|
| Identyfikacja systemu | nazwa lub opis systemu oraz, jeżeli da się ustalić, nazwa i adres do doręczeń elektronicznych podmiotu | art. 59 ust. 2 pkt 1 |
| Opis naruszenia | istotne fakty i powody, dla których skarżący uważa, że naruszono rozporządzenie 2024/1689 lub ustawę | art. 59 ust. 2 pkt 2 |
| Materiał dodatkowy | inne informacje uznane przez skarżącego za istotne, w tym zebrane z własnej inicjatywy | art. 59 ust. 2 pkt 3 |
Wiersz pierwszy zawiera furtkę, którą łatwo przeoczyć. Dane podmiotu podaje się tylko wtedy, gdy są możliwe do ustalenia, więc skarga na system, za którym nie stoi widoczny operator, nie upada z powodu braku adresata.
Wiersz trzeci ma znaczenie dla tego, co dostawca zobaczy w aktach. Art. 59 ust. 2 pkt 3 wprost dopuszcza informacje zebrane przez skarżącego z własnej inicjatywy, a więc także testy przeprowadzone na publicznie dostępnej wersji systemu.
03W jakiej formie i do kogo idzie skarga?
Elektronicznie do Komisji, z wąskim wyjątkiem papierowym z art. 59 ust. 3 ustawy z Dz.U. 2026 poz. 1003.
Art. 59 ust. 3 przewiduje postać elektroniczną jako regułę i dopuszcza papier tylko w przypadku braku możliwości złożenia skargi w tej pierwszej postaci. Warto zestawić to z formą wniosku o notyfikację: art. 87 ust. 1 wymaga postaci elektronicznej i żadnego wyjątku nie zostawia, co opisuje tekst o tym, kto ocenia zgodność systemów AI.
Art. 59 ust. 4 dodaje wymiar instytucjonalny. Rozpatrując skargę, Komisja może współpracować z organami z art. 20 ust. 1 w zakresie, w jakim skarga dotyczy ich właściwości, a lista tych organów obejmuje między innymi Prezesa UODO i Prezesa UOKiK.
Skarga trafia zatem do jednego organu, ale może zostać przeczytana przez kilka. Dla dostawcy oznacza to, że jedno pismo bywa początkiem równoległych zainteresowań, o czym mówi tekst o styku KRiBSI z innymi regulatorami.
04Co dzieje się ze skargą po jej złożeniu?
Wchodzi do rejestru z art. 6 pkt 12 i może, ale nie musi, doprowadzić do postępowania.
| Etap | Kto działa | Podstawa |
|---|---|---|
| Złożenie skargi w postaci elektronicznej | skarżący | art. 59 ust. 1 i 3 |
| Wpis do rejestru skarg | Komisja | art. 6 pkt 12 |
| Rozpatrzenie, w tym współpraca z innymi organami | Komisja | art. 59 ust. 4 |
| Wszczęcie postępowania z urzędu, jeżeli mogło dojść do naruszenia | Komisja | art. 58 pkt 1 lit. b |
| Uzyskanie statusu strony przez podmiot objęty postępowaniem | z mocy przepisu | art. 60 ust. 1 |
Wiersz czwarty jest sednem tej konstrukcji. Art. 58 pkt 1 lit. b klasyfikuje wszczęcie po skardze jako wszczęcie z urzędu, a nie na wniosek, mimo że impuls przyszedł z zewnątrz. Skarga jest więc źródłem informacji dla organu, nie żądaniem, które organ musi rozstrzygnąć co do istoty.
Wiersz piąty domyka obraz z drugiej strony. Stroną postępowania jest każdy, wobec kogo je wszczęto, czyli podmiot skarżony, a nie skarżący. Kto złożył skargę, nie ma z tego tytułu ani dostępu do akt, ani prawa do odwołania od decyzji kończącej sprawę.
05Od kiedy skarga jest realnie dostępna?
Od 28 października 2026 r., bo art. 59 leży w rozdziale 4 wymienionym w art. 127 pkt 2.
Art. 127 pkt 2 ustawy z Dz.U. 2026 poz. 1003 odsuwa art. 8-18 oraz rozdziały 3-5, 8 i 9 o trzy miesiące od dnia ogłoszenia. Ustawę ogłoszono 27 lipca 2026 r., więc te przepisy wchodzą w życie 28 października 2026 r. Zasadnicza część ustawy, dla której art. 127 przewiduje termin czternastodniowy, weszła w życie 11 sierpnia 2026 r.
Rozdział 4 jest w tym wyliczeniu, więc do 28 października 2026 r. nie ma ani skargi z art. 59, ani postępowania, które ona poprzedza. Rejestr skarg z art. 6 pkt 12 należy natomiast do rozdziału 2, którego w art. 127 pkt 2 nie ma, więc obowiązuje od 11 sierpnia 2026 r. Podstawa do prowadzenia rejestru powstała zatem wcześniej niż podstawa do działania na jego zawartości.
Dostawcy, który planuje pierwszy kwartał obowiązywania, przydaje się proste rozróżnienie. Skargi mogą pojawić się od 28 października 2026 r. i nie wymagają od składającego niczego poza opisem faktów. To zmienia kalkulację tego, jak szybko trzeba mieć gotową dokumentację techniczną, bo pierwsze pytanie organu może nie wyjść z planu kontroli.
06Najczęstsze pytania
Kto może złożyć skargę na system AI do KRiBSI?
Każdy podmiot z art. 59 ust. 1. Ustawa o systemach sztucznej inteligencji wymienia osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej i nie wymaga od skarżącego statusu strony ani wykazania interesu prawnego. Podstawą unijną jest art. 85 rozporządzenia 2024/1689, który daje prawo skargi każdej osobie mającej podstawy uznać, że przepisy naruszono.
Co musi zawierać skarga na naruszenie przepisów o AI?
Trzy elementy z art. 59 ust. 2. Pierwszy to nazwa lub opis systemu oraz, jeżeli da się to ustalić, nazwa i adres do doręczeń elektronicznych podmiotu, którego skarga dotyczy. Drugi to opis istotnych faktów i powody, dla których skarżący uważa, że doszło do naruszenia. Trzeci to inne informacje uznane przez skarżącego za istotne, w tym zebrane z własnej inicjatywy.
Czy skarga do KRiBSI automatycznie wszczyna postępowanie?
Nie. Art. 58 pkt 1 lit. b przewiduje, że Komisja wszczyna postępowanie z urzędu, jeżeli w toku rozpatrywania skargi stwierdzi, że mogło dojść do naruszenia rozporządzenia 2024/1689 lub ustawy. Skarżący nie staje się z tego tytułu stroną, bo art. 60 ust. 1 wiąże status strony z tym, wobec kogo postępowanie zostało wszczęte.
W jakiej formie składa się skargę do Komisji?
Elektronicznie. Art. 59 ust. 3 przewiduje postać elektroniczną jako regułę i dopuszcza postać papierową tylko w przypadku braku możliwości złożenia skargi w tej pierwszej postaci. Jest to szerszy wyjątek niż przy wniosku o notyfikację z art. 87 ust. 1, gdzie wariantu papierowego nie ma wcale.
Od kiedy można składać skargi do KRiBSI?
Od 28 października 2026 r. Art. 59 leży w rozdziale 4, a art. 127 pkt 2 przesuwa rozdziały 3-5, 8 i 9 oraz art. 8-18 o trzy miesiące od dnia ogłoszenia ustawy, to jest od 27 lipca 2026 r.
07Źródła i metoda
- Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji, Dz.U. 2026 poz. 1003, art. 6 pkt 12, art. 20 ust. 1, art. 58, art. 59, art. 60, art. 87 ust. 1 oraz art. 127 pkt 2.
- Rozporządzenie (UE) 2024/1689, art. 85 o prawie wniesienia skargi do organu nadzoru rynku oraz art. 77 ust. 1 o organach chroniących prawa podstawowe.
- Rozporządzenie (UE) 2019/1020, do którego art. 85 rozporządzenia 2024/1689 odsyła w sprawie sposobu rozpatrywania skarg przez organy nadzoru rynku.
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, stosowana w postępowaniu przed Komisją w zakresie nieuregulowanym ustawą o systemach AI.
- Ocena praktycznych skutków tego, że skarżący nie uzyskuje statusu strony, jest oceną redakcji na podstawie treści art. 59 i art. 60 ustawy. Nie jest to porada prawna.