W skrócie
- Art. 45 ust. 3 ustawy z Dz.U. 2026 poz. 1003 zamyka listę: kandydata do Społecznej Rady do spraw Sztucznej Inteligencji zgłasza tylko 11 wskazanych grup podmiotów, a Komisja wybiera od 9 do 15 członków na 2 lata.
- Pojedyncza spółka nie zgłasza kandydata. Droga biznesu prowadzi przez izbę gospodarczą z art. 45 ust. 3 pkt 7 albo związek pracodawców z pkt 11.
- Pkt 9 odsyła tylko do art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-6 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, więc PAN, PAU oraz instytuty Sieci Badawczej Łukasiewicz są poza listą.
- Kandydat musi wyrazić zgodę na piśmie i mieć wiedzę z zakresu AI, art. 45 ust. 4. Za pracę w Radzie nie ma wynagrodzenia, art. 47 ust. 8.
- Od 28 października 2026 r. wniosek Rady jest samodzielną podstawą wszczęcia postępowania wobec dostawcy, art. 58 pkt 2 lit. c.
Zgłosić kandydata do Społecznej Rady do spraw Sztucznej Inteligencji może tylko 11 grup podmiotów wymienionych w ustawie. Organizacja spoza tej listy nie ma drogi, żeby jej ekspert trafił do Rady.
Art. 45 ust. 5 ustawy z Dz.U. 2026 poz. 1003 pozwala Komisji powołać członków wyłącznie spośród kandydatów zgłoszonych przez podmioty z art. 45 ust. 3. Przewodnicząca Komisji zapowiedziała 24 września 2026 r. w Senacie, że nabór ruszy na pierwszym posiedzeniu Komisji. To zapowiedź, nie ogłoszony nabór z terminem.
01Kto może zgłosić kandydata do Rady przy KRiBSI?
Jedenaście grup z art. 45 ust. 3 ustawy z Dz.U. 2026 poz. 1003, i nikt poza nimi.
Art. 30 ust. 2 nadaje organowi pełną nazwę ustawową, Społeczna Rada do spraw Sztucznej Inteligencji, a art. 45 ust. 1 określa ją jako organ opiniodawczo-doradczy działający przy Komisji. Art. 45 ust. 2 ustala skład na od 9 do 15 członków wybieranych przez Komisję na 2-letnią kadencję.
Kiedy ruszy nabór, ustawa nie mówi. Mówi natomiast, kiedy najpóźniej zbierze się Komisja, na której posiedzeniu nabór ma zostać ogłoszony: art. 125 ust. 3 ustawy z Dz.U. 2026 poz. 1003 każe Przewodniczącemu zwołać pierwsze posiedzenie w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, czyli do 11 listopada 2026 r.
| Podmiot zgłaszający | Warunek z ustawy | Podstawa |
|---|---|---|
| Współprzewodniczący ze strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego | brak dodatkowego | art. 45 ust. 3 pkt 1 |
| Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik Praw Pacjenta | brak dodatkowego | art. 45 ust. 3 pkt 2, 3 i 4 |
| Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, Główny Inspektor Pracy | brak dodatkowego | art. 45 ust. 3 pkt 5 i 6 |
| Izby gospodarcze | reprezentują przedsiębiorców z obszaru AI, gospodarki elektronicznej, komunikacji, mediów, usług finansowych, sprzętu, oprogramowania lub usług IT | art. 45 ust. 3 pkt 7 |
| Organizacje związkowe | tylko reprezentatywne w rozumieniu art. 23 ust. 2 ustawy o Radzie Dialogu Społecznego | art. 45 ust. 3 pkt 8 |
| Podmioty systemu nauki | tylko art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-6 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce | art. 45 ust. 3 pkt 9 |
| Fundacje i stowarzyszenia | wpis do KRS i cel statutowy z listy lit. a-f albo zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi | art. 45 ust. 3 pkt 10 |
| Związki pracodawców | w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o organizacjach pracodawców | art. 45 ust. 3 pkt 11 |
Lista łączy rzeczników praw i inspekcję pracy z izbami zrzeszającymi dostawców systemów AI. Ustawodawca zaprojektował więc gremium, w którym przedstawiciele branży i osób dotkniętych działaniem systemów zasiadają razem, ale każdy wchodzi tylko przez wskazane drzwi.
02Kto wypada poza listę z art. 45 ust. 3?
Pojedyncze firmy, związki niereprezentatywne, część instytucji naukowych i organizacje bez wpisu do KRS.
Cztery sytuacje, w których organizacja przygotowująca zgłoszenie może zderzyć się z brzmieniem art. 45 ust. 3 ustawy z Dz.U. 2026 poz. 1003:
- Spółka technologiczna. Pojedynczy przedsiębiorca nie jest na liście. Kandydata z branży zgłasza izba gospodarcza z pkt 7 albo związek pracodawców z pkt 11.
- Związek zawodowy. Pkt 8 obejmuje tylko organizacje reprezentatywne w rozumieniu art. 23 ust. 2 ustawy o Radzie Dialogu Społecznego. Organizacja zakładowa albo branżowa bez tego statusu zgłasza przez swoją centralę.
- Instytucja naukowa. Pkt 9 odsyła do art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-6 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, czyli do uczelni, federacji, instytutów PAN, instytutów badawczych i instytutów międzynarodowych. Poza zakresem są sama Polska Akademia Nauk (pkt 3), Centrum Łukasiewicz i instytuty Sieci Łukasiewicz (pkt 6a i 6b) oraz Polska Akademia Umiejętności (pkt 7).
- Fundacja lub stowarzyszenie. Pkt 10 wymaga wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego i celu statutowego w co najmniej jednym z sześciu obszarów: sztuczna inteligencja, nowe technologie, sprawiedliwość technologiczna, ochrona praw człowieka, edukacja lub kultura cyfrowa, bezpieczeństwo informacji. Alternatywą jest zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi twórców.
Wyłączenie instytutów Łukasiewicza wygląda na wybór, a nie przeoczenie. Art. 35 ust. 1 tej samej ustawy, dotyczący dodatkowego zatrudnienia Przewodniczącego, odsyła szerzej, do art. 7 ust. 1 pkt 1, 4-6c i 8 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Ustawodawca znał więc punkty 6a-6c i w art. 45 ust. 3 pkt 9 ich nie powołał. To jest odczyt redakcji z tekstu aktu; Komisja nie wydała w tej sprawie stanowiska.
03Jakie warunki musi spełnić sam kandydat?
Trzy wymagania z art. 45 ust. 4 ustawy z Dz.U. 2026 poz. 1003, w tym pisemna zgoda na kandydowanie.
Członkiem Społecznej Rady do spraw Sztucznej Inteligencji może być osoba, która posiada wiedzę i doświadczenie w zakresie sztucznej inteligencji, w szczególności w obszarze informatyki, cyberbezpieczeństwa, ochrony danych osobowych, prawa nowych technologii lub praw człowieka, nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz wyraziła na piśmie zgodę na kandydowanie. Zgłoszenie bez takiej zgody nie spełnia art. 45 ust. 4 pkt 3.
Art. 47 ust. 7 zakazuje członkowi Rady prowadzenia działalności publicznej niedającej się pogodzić z działalnością w Radzie i wykonywania działań, które mogłyby skutkować konfliktem interesów. Art. 47 ust. 5 nakłada obowiązek zachowania w tajemnicy informacji uzyskanych w związku z funkcją, a art. 45 ust. 10 rozciąga na członków Rady art. 38 ust. 1, czyli zakaz ujawniania tajemnic prawnie chronionych, opisany w tekście o dokumentach i danych przetwarzanych przez Komisję.
Stawka po stronie kandydata jest konkretna. Art. 45 ust. 8 pozwala Komisji odwołać członka w drodze postanowienia za naruszenie tajemnicy albo zakazów z art. 47 ust. 7. Art. 47 ust. 8 wyklucza wynagrodzenie, a art. 47 ust. 9 daje tylko zwrot kosztów podróży i noclegów na zasadach z przepisów wydanych na podstawie art. 77⁵ § 2 Kodeksu pracy.
Art. 45 ust. 6 wylicza cztery przyczyny wcześniejszego wygaśnięcia członkostwa: rezygnację złożoną na piśmie Przewodniczącemu Rady, śmierć, niewykonywanie obowiązków przez ponad 3 miesiące oraz prawomocne skazanie za umyślne przestępstwo. Art. 45 ust. 9 nakazuje wtedy uzupełnić skład spośród pozostałych zgłoszonych kandydatów, więc kandydat niewybrany w pierwszym naborze zostaje na liście rezerwowej do końca kadencji.
04Co Społeczna Rada do spraw AI może zrobić wobec dostawcy?
Może złożyć wniosek, który od 28 października 2026 r. jest samodzielną podstawą wszczęcia postępowania, art. 58 pkt 2 lit. c ustawy z Dz.U. 2026 poz. 1003.
| Zadanie | Skutek | Podstawa |
|---|---|---|
| Opinie i stanowiska w sprawach przekazanych przez Komisję | niewiążące, w terminie wskazanym przez Komisję | art. 46 ust. 1 pkt 1 |
| Opinie i stanowiska z własnej inicjatywy | przekazywane do wiadomości Komisji | art. 46 ust. 1 pkt 2 |
| Wnioski o wszczęcie postępowania o naruszenie | podstawa wszczęcia z art. 58 pkt 2 lit. c | art. 46 ust. 1 pkt 3 |
| Uchwały i wnioski o stwierdzenie naruszenia art. 35 lub art. 36 przez Przewodniczącego albo Zastępców | wniosek do Sejmu o odwołanie Przewodniczącego, art. 30 ust. 2 | art. 46 ust. 1 pkt 4 |
Art. 58 pkt 2 wymienia wniosek Rady obok wniosku Przewodniczącego, Zastępcy, członka Komisji oraz krajowego organu z art. 77 ust. 1 rozporządzenia 2024/1689. To droga równoległa do skargi składanej przez osoby zainteresowane, z tą różnicą, że za wnioskiem stoi uchwała gremium powołanego przez sam organ. Rozdział 4, w którym leży art. 58, wchodzi w życie 28 października 2026 r. na podstawie art. 127 pkt 2.
Drugie realne uprawnienie dotyczy samego kierownictwa organu. Art. 30 ust. 2 przewiduje, że wniosek w sprawie odwołania Przewodniczącego Komisji za naruszenie art. 35 lub art. 36, czyli zakazu dodatkowego zatrudnienia, członkostwa w partii lub związku zawodowym albo udziałów w nadzorowanych podmiotach, przekazuje Sejmowi właśnie Rada, na podstawie podjętej uchwały.
05Czy opinie Rady wiążą Komisję i gdzie je przeczytać?
Nie wiążą, art. 46 ust. 3 ustawy z Dz.U. 2026 poz. 1003, a publikowane są w Biuletynie Informacji Publicznej Komisji, art. 46 ust. 5.
Art. 46 ust. 4 wymaga do każdej opinii i stanowiska uchwały większością głosów pełnego składu Rady. Progiem jest pełny skład, a nie liczba obecnych, więc w odczycie redakcji przy 15 członkach potrzeba 8 głosów, a przy 9 członkach 5 głosów.
Dla dostawcy publikacja z art. 46 ust. 5 jest jednym z niewielu ustawowych okien na sposób myślenia otoczenia organu, obok wykazu z art. 66 ust. 2 i publikowanych opinii indywidualnych. Tryb działania Rady określa regulamin uchwalany przez Komisję na wniosek Rady (art. 47 ust. 10), a obsługę zapewnia urząd ministra właściwego do spraw informatyzacji (art. 47 ust. 11), ten sam, który obsługuje Komisję na podstawie art. 43 ust. 1.
Społeczna Rada do spraw Sztucznej Inteligencji nie jest tożsama z forum doradczym z art. 67 rozporządzenia 2024/1689 ani z panelem naukowym z art. 68 tego rozporządzenia. Rozdział 2 ustawy, obejmujący art. 45-47, nie występuje w wyliczeniu z art. 127 pkt 2, więc obowiązuje od 11 sierpnia 2026 r. Podstawa prawna naboru istnieje już dziś; brakuje tylko ogłoszenia Komisji, która rozpoczyna nadzór 28 października 2026 r..
06Najczęstsze pytania
Kto może zgłosić kandydata do Społecznej Rady do spraw Sztucznej Inteligencji?
Wyłącznie podmioty z art. 45 ust. 3 ustawy o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003): współprzewodniczący ze strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik Praw Pacjenta, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, Główny Inspektor Pracy, izby gospodarcze z obszaru AI i gospodarki cyfrowej, reprezentatywne organizacje związkowe, wskazane podmioty systemu nauki, fundacje i stowarzyszenia z KRS o określonym celu statutowym oraz związki pracodawców. Art. 45 ust. 5 pozwala Komisji powołać członków tylko spośród kandydatów zgłoszonych przez te podmioty.
Czy firma technologiczna może sama zgłosić swojego eksperta do Rady przy KRiBSI?
Nie. Art. 45 ust. 3 ustawy z Dz.U. 2026 poz. 1003 nie wymienia pojedynczych przedsiębiorców. Firma może działać przez izbę gospodarczą z art. 45 ust. 3 pkt 7, która reprezentuje przedsiębiorców z obszaru AI, mediów, usług finansowych lub IT, albo przez związek pracodawców z pkt 11.
Czy instytut Sieci Badawczej Łukasiewicz może zgłosić kandydata do Rady?
Według brzmienia ustawy nie. Art. 45 ust. 3 pkt 9 odsyła do art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-6 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, czyli do uczelni, federacji, instytutów PAN, instytutów badawczych i instytutów międzynarodowych. Centrum Łukasiewicz i instytuty Sieci Łukasiewicz stoją w pkt 6a i 6b, poza tym zakresem, choć art. 35 ust. 1 tej samej ustawy odsyła szerzej, do pkt 1, 4-6c i 8.
Jakie warunki musi spełnić kandydat na członka Rady?
Trzy z art. 45 ust. 4: wiedza i doświadczenie w zakresie sztucznej inteligencji, w szczególności z informatyki, cyberbezpieczeństwa, ochrony danych osobowych, prawa nowych technologii lub praw człowieka; brak prawomocnego skazania za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; pisemna zgoda na kandydowanie. Członkostwo trwa 2 lata, a art. 47 ust. 8 wyklucza wynagrodzenie.
Czy opinie Rady wiążą Komisję?
Nie. Art. 46 ust. 3 ustawy z Dz.U. 2026 poz. 1003 przewiduje, że opinie i stanowiska Rady nie są wiążące dla Komisji. Art. 46 ust. 4 wymaga uchwały większością głosów pełnego składu, a art. 46 ust. 5 nakazuje publikację w Biuletynie Informacji Publicznej Komisji.
07Źródła i metoda
- Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji, Dz.U. 2026 poz. 1003, art. 30 ust. 2, art. 35, art. 36, art. 38 ust. 1, art. 43 ust. 1, art. 45, art. 46, art. 47, art. 58 pkt 2 lit. c oraz art. 127.
- Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1571, art. 7 ust. 1, do którego odsyła art. 45 ust. 3 pkt 9 ustawy o systemach AI.
- Ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego, art. 23 ust. 2, oraz ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców, art. 1 ust. 1, do których odsyła art. 45 ust. 3 pkt 8 i 11.
- Rozporządzenie (UE) 2024/1689, art. 67 o forum doradczym i art. 68 o panelu naukowym, z którymi Rada krajowa nie jest tożsama.
- Zapowiedź rozpoczęcia naboru do Rady na pierwszym posiedzeniu Komisji: wypowiedź Przewodniczącej Komisji w Senacie 24 września 2026 r. Termin naboru nie został na dzień publikacji ogłoszony. Ocena skutków zamkniętej listy jest oceną redakcji na podstawie treści art. 45, nie poradą prawną.