Piaskownica regulacyjna od 6 do 12 miesięcy. Dla MŚP za darmo

Piaskownica regulacyjna z rozdziału 7 ustawy o systemach sztucznej inteligencji to jedyny tryb, w którym z organem nadzoru rozmawia się przed wprowadzeniem systemu do obrotu, a nie po.

Reszta ustawy opisuje, co się dzieje, kiedy Komisja przychodzi sama. Ten rozdział opisuje, co się dzieje, kiedy przychodzi się do niej.

01Kto ustanawia piaskownicę i na jak długo?

Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, na okres od pół roku do roku.

Art. 91 ust. 1 ustawy z Dz.U. 2026 poz. 1003 przewiduje, że Komisja ustanawia piaskownicę regulacyjną i w drodze decyzji udziela wybranym podmiotom zgody na odstępstwo od stosowania przepisów albo wsparcia w osiąganiu zgodności z wymogami rozporządzenia 2024/1689. Art. 91 ust. 2 pozwala ustanowić ją wspólnie z innym organem nadzoru rynku, z organem państwa członkowskiego Unii oraz z Europejskim Urzędem ds. Sztucznej Inteligencji.

Art. 91 ust. 7 wyznacza czas trwania: nie mniej niż 6 i nie więcej niż 12 miesięcy. To jest okno, w którym obowiązuje ustalony reżim testowy, a nie termin, w którym trzeba zmieścić cały projekt.

Warto od razu przeczytać art. 91 ust. 3, bo on wyznacza granicę całej konstrukcji. Odstępstwo może objąć 14 wyliczonych tam pozycji i wszystkie są dokumentacyjne albo proceduralne: dokumentację systemu zarządzania ryzykiem z art. 9 ust. 1-5 rozporządzenia 2024/1689, zbiory danych z art. 10 ust. 2-5, dokumentację techniczną z art. 11, rejestrowanie zdarzeń z art. 12, ocenę zgodności z art. 43, deklarację zgodności UE z art. 47, oznakowanie CE z art. 48 i rejestrację w bazie danych UE z art. 49 ust. 1-3. Nie ma tam odstępstwa od zakazów ani od wymogów bezpieczeństwa co do istoty.

Art. 91 ust. 6 dodaje rzecz praktyczną: Komisja może zapewnić zaplecze technologiczne umożliwiające testowanie systemu w kontrolowanym środowisku, z zachowaniem ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i praw podstawowych.

02Ile kosztuje udział w piaskownicy?

Zależy od tego, kim jest uczestnik, i konstrukcja z art. 93 ustawy jest wyraźnie prorozwojowa.

Zerowa opłata dla sektora MŚP nie jest gestem symbolicznym. Definicja pochodzi z Prawa przedsiębiorców z 6 marca 2018 r., do którego odsyła art. 93 ust. 1, więc obejmuje zdecydowaną większość polskich firm technologicznych.

Dwie rzeczy o kwotach z projektu. Po pierwsze, są niższe od pułapów: 4 806 zł to połowa tego, na co pozwala art. 93 ust. 2, a 14 418 zł to trzy czwarte tego, na co pozwala art. 93 ust. 3. Po drugie, projekt jest projektem. Na 15 września 2026 r. stoi na etapie opiniowania i kwoty mogą się zmienić, choć pułapów ustawowych żadna wersja przekroczyć nie może. Opłata jest jednorazowa za cały okres uczestnictwa, czyli za 6 do 12 miesięcy.

Nawet górna granica z art. 93 ust. 3 jest niska w porównaniu z kosztem jednego sporu z organem. Jak wygląda taki spór, opisujemy przy postępowaniu przed Komisją. To jest tryb pomyślany tak, żeby cena nie była powodem rezygnacji.

03Jak się dostać do środka?

Przez konkurs, którego zasady ustala Komisja, i z siedmiodniowym oknem na odwołanie.

Art. 91 ust. 5 przewiduje, że Komisja określa warunki i sposób organizacji konkursu na uczestnictwo, sposób składania ofert i sposób wyboru projektów. Art. 94 ust. 1 przesądza, że to Komisja konkurs ogłasza i rozstrzyga.

Art. 95 opisuje przebieg oceny. Komisja powołuje zespół konkursowy, który ocenia oferty pod kątem zgodności z rozporządzeniem 2024/1689 i ustawą, sporządza protokół oceny i projekt listy rankingowej. Kwalifikują się podmioty z najwyższą liczbą punktów, aż do wyczerpania limitu liczby użytkowników. Art. 95 ust. 5 dodaje kolejność, o której łatwo zapomnieć: podmioty bez siedziby lub oddziału na terenie Unii wchodzą dopiero po wyczerpaniu listy pozostałych. Art. 95 ust. 6 nakazuje udostępnić protokół i listę rankingową w Biuletynie Informacji Publicznej.

Art. 96 daje 7 dni od dnia udostępnienia listy na odwołanie od rozstrzygnięcia własnej oferty i kolejne 7 dni Komisji na jego rozpatrzenie. Odwołanie ocenia zespół odwoławczy w składzie innym niż konkursowy, a bierze pod uwagę w szczególności nowe okoliczności faktyczne lub prawne przedstawione w odwołaniu. To jest wskazówka co do treści odwołania: powtórzenie oferty innymi słowami nie jest nową okolicznością.

Z art. 91 ust. 4 pkt 1 wynika jeszcze jedna praktyczna rzecz. Limit łącznej liczby użytkowników i podmiotów, na które mogą oddziaływać projekty, Komisja ustala z uwzględnieniem własnych możliwości organizacyjnych, przewidywanego zainteresowania oraz przewidywanego wpływu piaskownicy na poziom innowacyjności przedsiębiorstw w obszarze sztucznej inteligencji. Wpływ na innowacyjność jest więc kryterium nazwanym w ustawie, a nie domyślnym, i w zgłoszeniu powinien być nazwany wprost.

04Czego piaskownica nie zawiesza?

Ani RODO, ani kontroli, i oba wyjątki mają w ustawie własny przepis.

Art. 92 ustawy stanowi, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych przedstawia Komisji lub podmiotom uczestniczącym opinie dotyczące oczekiwań regulacyjnych w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych w piaskownicy. Robi to bez uszczerbku dla swoich uprawnień nadzorczych z rozporządzenia 2016/679 i z uwzględnieniem art. 57 ust. 12 rozporządzenia 2024/1689.

Ostatnia część zdania jest istotna i łatwo ją przeoczyć. Udział w piaskownicy nie zawiesza RODO ani kompetencji Prezesa UODO. Daje wskazówkę co do oczekiwań organu, nie immunitet.

Miejsce w piaskownicy da się też stracić, a ustawa opisuje to w dwóch krokach z art. 99. Art. 98 nakłada na uczestnika cztery obowiązki: poinformowanie użytkowników i podmiotów, na które projekt oddziałuje, o uczestnictwie i jego warunkach, roczny raport z realizacji projektu, informację o uczestnictwie na własnej stronie internetowej oraz niezwłoczne zawiadamianie Komisji o zmianach okoliczności prawnych lub faktycznych.

Art. 99 ust. 1 pozwala Komisji prowadzić kontrolę przestrzegania warunków zakwalifikowania, a ust. 2 odsyła przy tym do rozdziału 3 ustawy, czyli do tych samych przepisów, które opisujemy przy kontroli prowadzonej przez Komisję, z wyłączeniem art. 48 ust. 1 i 2 oraz art. 57. Stwierdzone naruszenie uruchamia wezwanie do jego usunięcia w terminie nie krótszym niż 30 dni, a bezskuteczny upływ tego terminu prowadzi do uchwały o wyłączeniu z piaskownicy, która wchodzi w życie po 14 dniach od doręczenia.

Warto to czytać razem z poprzednim akapitem. Piaskownica jest trybem współpracy, ale nie jest strefą bez nadzoru.

05Co zostaje po zakończeniu udziału?

Dokumentacja, a przy odrobinie inicjatywy także wiążąca wykładnia, i to bez opłaty.

Ostatnie wiersze są najciekawszą częścią całego rozdziału 7. Uczestnik ma 90 dni od doręczenia potwierdzenia na wniosek o opinię indywidualną w zakresie systemu będącego przedmiotem projektu, a Komisja wydaje ją w 14 dni zamiast 30 dni, które art. 12 ust. 1 przewiduje w trybie zwykłym.

Art. 101 ust. 4 wyłącza przy tym stosowanie art. 9 ust. 4, art. 11 oraz art. 12 ust. 1 i 3, i to wyłączenie działa w obie strony. Na plus: art. 11 ust. 1 przewiduje opłatę 150 zł za złożenie wniosku o opinię indywidualną, a tu tej opłaty nie ma. Na minus: art. 12 ust. 3 uznaje niewydanie opinii w terminie za wydanie opinii zgodnej ze stanowiskiem wnioskodawcy, a tu ta reguła nie obowiązuje, więc milczenie Komisji po 14 dniach niczego nie przesądza.

Opinia jest wiążąca dla Komisji i innych organów państwowych, co opisujemy szerzej przy trybie z art. 8-18. Wyjście z piaskownicy z taką opinią w ręku jest zupełnie inną pozycją niż wyjście z samym raportem końcowym.

06Od kiedy te przepisy obowiązują?

Rozdział 7 obowiązuje od 11 sierpnia 2026 r., czyli wcześniej niż przepisy sankcyjne.

Art. 127 pkt 2 ustawy przesuwa na 28 października 2026 r. tylko art. 8-18 oraz rozdziały 3, 4, 5, 8 i 9. Rozdziału 7 w tym wyliczeniu nie ma, więc przepisy o piaskownicy weszły w życie razem z trzonem ustawy, wcześniej niż uprawnienia kontrolne i sankcyjne Komisji.

Osobną datą jest termin unijny. Art. 57 ust. 1 rozporządzenia 2024/1689, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem (UE) 2026/1744 z 8 lipca 2026 r., wymaga, żeby krajowa piaskownica regulacyjna była operacyjna do 2 sierpnia 2027 r. Pierwotnie termin przypadał rok wcześniej. To samo rozporządzenie dodało art. 57 ust. 3a, który pozwala Urzędowi ds. Sztucznej Inteligencji prowadzić piaskownicę na poziomie unijnym z pierwszeństwem dla MŚP, w tym przedsiębiorstw typu start-up.

Dla planującego projekt oznacza to jedno. Podstawa prawna po stronie krajowej istnieje od sierpnia 2026 r., ale kalendarz konkursu zależy od tego, kiedy Komisja ogłosi pierwszy nabór na podstawie art. 94 ust. 1, a unijny termin graniczny daje jej czas do sierpnia 2027 r.

07Najczęstsze pytania

08Źródła i metoda

1. Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji, Dz.U. 2026 poz. 1003, rozdział 7, w szczególności art. 91, 92, 93, 94, 95, 96, 98, 99, 100 i 101, oraz art. 8-18 dla opinii indywidualnej i art. 127 dla dat wejścia w życie.
2. Rozporządzenie (UE) 2024/1689, art. 57 do 62, dla unijnych ram piaskownic regulacyjnych, które ustawa krajowa wykonuje.
3. Rozporządzenie (UE) 2026/1744 z dnia 8 lipca 2026 r., Dz.Urz. UE z 24 lipca 2026 r., zmieniające art. 57 rozporządzenia 2024/1689: termin uruchomienia krajowej piaskownicy to 2 sierpnia 2027 r., a nowy ust. 3a pozwala Urzędowi ds. AI prowadzić piaskownicę unijną.
4. Projekt rozporządzenia Ministra Cyfryzacji w sprawie wysokości opłaty za udział w piaskownicy regulacyjnej oraz sposobu jej wnoszenia, projekt z 2 września 2026 r., udostępniony w Rządowym Centrum Legislacji 7 września 2026 r., podstawa prawna art. 93 ust. 4 ustawy. Stan na 15 września 2026 r.: etap opiniowania, kwoty mogą się jeszcze zmienić.
5. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1242: minimalne wynagrodzenie za pracę od 1 stycznia 2026 r. wynosi 4 806 zł. Z tej kwoty liczą się pułapy z art. 93 ust. 2 i 3.